Baptistler: Bir Baptisti Baptist Yapan Nedir?

“…Sizdeki umudun nedenini soran herkese
yanıt vermeye her zaman hazır olun. Ancak bunu yumuşak huyluluk ve saygıyla yapın…”
I. Petrus 3:15 NIV

“Ben yalnızca Hristiyan olmaya inanıyorum – bir mezhebin parçası olmak istemiyorum.” Böyle bir ifade hiç duydunuz mu? Bu ifade çok dindarca görünür; ancak Hristiyanlardan oluşan bir mezhebin parçası olmakta yanlış bir şey varmış gibi gösterir.

“Mezhep” Nedir?

Bazen insanlar “mezhep” ile “dinî kuruluş” arasında ayrım yapmazlar. “Mezhep”, bir grup insanın ortaklaşa benimsediği inançlar ve uygulamalar bütününü tanımlar. Mezhepler genellikle mezhebin değerlerini ve inançlarını yerine getirmeye yardımcı olmak amacıyla çeşitli kuruluşlar geliştirir; ancak kuruluşlar mezhebin kendisi değildir, yalnızca onun bir ifadesidir. Örneğin, Teksas Baptist Genel Konvansiyonu, Güney Baptist Konvansiyonu ve Baptist Dünya İttifakı ayrı mezhepler değildir; Baptist mezhebi içindeki kuruluşlardır.

Bazı insanlar, bütün Hristiyanların tamamen aynı inançları benimsemesinin ve aynı uygulamaları izlemesinin ideal olacağını düşünse de durum böyle değildir ve hiçbir zaman da böyle olmamıştır. Hristiyan hareketinin başlangıcından beri kilisenin doğası, kurtuluş yolu ve vaftizin anlamı gibi çeşitli konularda farklı görüşler var olmuştur.

Mezhepler bir gerçektir. Vardırlar ve ortadan kaybolmamaktadırlar. Aslında Baptist mezhebi gibi bazıları dünya çapında büyümektedir. Mezhepler ayrıca önemlidir. İnsanların yaşamlarında ve dünyada büyük fark yaratırlar. Bir kişinin parçası olduğu mezhep, o kişinin yaşamını kesinlikle etkiler. Bu nedenle mezheplerin neye inandığını ve ne uyguladığını bilmek önemlidir.

Baptistleri Ayırt Edici Yapan Nedir?

Biri size, “Baptist mezhebini diğer Hristiyan mezheplerinden farklı kılan tek şey nedir?” diye sorsa ne söylerdiniz? Rab ve Kurtarıcı olarak İsa Mesih’e iman etmiş kişilerin suya tamamen batırılarak vaftiz edilmesi midir? İmanlının kâhinliği kavramına güçlü bir bağlılık mıdır? Din özgürlüğüne kalıcı bir inanç mıdır?

Bunların her biri kuşkusuz Baptist Hristiyanlar tarafından benimsenir. Ancak diğer mezheplerden Hristiyanlar da, bazı durumlarda biraz farklı yorumlasalar bile, bunları benimserler.

Gerçek şudur ki Baptistleri diğer Hristiyanlardan ayıran tek bir inanç ya da uygulama yoktur. Öyleyse bir Baptisti Baptist yapan nedir?

İnançların ve uygulamaların bir bileşimi Baptistleri diğer Hristiyan gruplardan ayırır. Baptistlere özgü, ayırt edici öğretilerden ve kilise yönetim biçimlerinden oluşan bir bütün, bir çeşit Baptist tarifi vardır. Çoğu tarifte olduğu gibi, bileşenlerin hiçbiri tek başına Baptistlere özgü değildir; ancak bileşimin bütünü ayırt edici biçimde Baptisttir. Bu bileşenlerden bazıları diğer Hristiyan grupların tarifinde de yer alsa da başka hiçbir Hristiyan grupta Baptistlerdekiyle aynı inanç ve uygulamalar bileşimi yoktur.

Baptistlerin çeşitli “tatları” vardır. Mesih’in İkinci Gelişi, ibadet biçimleri ve mezhepsel örgütlenme gibi bazı konularda farklı yorum ve görüşleri benimserler. Ancak bütün Baptistler aynı temel bileşenlere sahiptir. Tarifte bulunması gereken belirli bileşenler vardır; yoksa tarif bir Baptist ortaya çıkarmaz. Mısır ekmeğinden mısır ununu çıkarıp yerine beyaz un koyarsanız mısır ekmeği elde edemezsiniz. Benzer biçimde, Baptist tarifinden temel bir bileşeni çıkarırsanız bir Baptist elde edemezsiniz.

Baptist Tarifi

Baptist tarifindeki bu temel bileşenler nelerdir? Tanrı’ya ve Kurtarıcı olarak İsa Mesih’e iman gibi bazılarını hemen hemen bütün mezheplerden Hristiyanlarla paylaşırız. Bununla birlikte Baptistlerin bazı önemli konular hakkındaki inançları, bazı diğer grupların benimsediği inançlardan farklıdır. Örneğin, neredeyse bütün Hristiyan grupları vaftizin Hristiyanlar için önemli olduğunu bildirse de Baptistler vaftiz konusunda çoğunluktan farklı bir görüşe sahiptir. Önümüzdeki haftalarda bu dizi, bu farkın ne olduğunu ve neden önemli olduğunu ele alacaktır.

Baptist tarifi birkaç temel inancı ya da öğretiyi içerir:

–İsa Mesih’in Rabliği

–iman ve uygulama için tek yazılı yetki olarak Kutsal Kitap

–ruhun yeterliliği

–yalnızca Tanrı’nın lütuf armağanı olan Rab ve Kurtarıcı İsa Mesih’e iman yoluyla günahtan ve sonsuz ölümden kurtulup bağışlanmaya ve sonsuz yaşama kavuşma

–Mesih’teki her imanlının ve bütün imanlıların kâhinliği

–imanlının vaftizi

–vaftizin ve Rab’bin Sofrası’nın harika anlamlar taşıyan simgeler olması, ancak kurtuluş için zorunlu olmaması

–kilise üyeliğinin yalnızca yeniden doğmuş kişilerden oluşması

–din özgürlüğü ve onun doğal sonucu olan kilise ile devletin ayrılığı

Bu inançların temeli üzerine, Baptist tarifinin parçası olan belirli uygulamalar ya da kilise yönetim biçimleri kurulmuştur:

–Mesih’in Rabliği altında cemaat esaslı kilise yönetimi

–kiliselerin özerkliği

–çeşitli amaçlar için gönüllü iş birliği

Bu inançlar ve uygulamalarla yakından ilişkili olarak çoğu Baptisti niteleyen bazı vurgular vardır:

–müjdecilik

–misyonlar

–Hristiyan eğitimi

–hizmet

–toplumsal duyarlılık

Baptistler bunları yerine getirmek amacıyla, yerel cemaatlerin ötesinde kilise birlikleri, cemiyetler, konvansiyonlar, kardeşlik toplulukları, birlikler ve ittifaklar gibi çeşitli biçimlerde örgütlenmişlerdir. Baptistler ayrıca eğitim, misyonlar ve çocukların, yaşlıların ve hastaların bakımı için çok sayıda kurum kurmuşlardır. Bunların hepsindeki ortak bileşen gönüllü iş birliğidir.

Baptistler her inancı, uygulamayı, vurguyu ve kuruluşu Kutsal Kitap’ın öğretilerine dayandırmaya çalışırlar. Baptistlerin arzusu, Kutsal Ruh’un öğretmesi ve güçlendirmesi aracılığıyla Tanrı’nın yardımıyla, bir Hristiyan birey ve bir kilise için Yeni Antlaşma modeline insani açıdan mümkün olduğu ölçüde yakın olmaktır.

Ne Fark Yaratır?

Bir kişinin mezhebi ne fark yaratır? Büyük bir fark yaratır. Çeşitli mezheplerde son derece adanmış Hristiyanlar vardır; ancak Baptistler olarak değer verdiğimiz ve Baptist mezhebinin parçası olmak için ikna edici nedenler oluşturan ayırt edici inançlar vardır. Örneğin Baptistler, kurtuluşun yalnızca iman aracılığıyla lütufla olduğunu; lütuf/imana vaftiz, sakrament ya da kilise üyeliği eklenmesiyle olmadığını savunurlar. Baptistler, bir kilisenin pastörünün kim olacağına, yerel cemaat dışındaki bir kişi ya da grubun pastör ataması yerine, kilisenin kendisinin karar vermesi gerektiğinde ısrar ederler.

Baptist mezhebi önemli midir? Evet, kesinlikle! Baptist mezhebi dünyada fark yaratmıştır ve yaratmayı sürdürmektedir. Örneğin, ülkemizde özgürce ibadet edebilmemizi büyük ölçüde Baptist mezhebinin parçası olan kişilerin özverili ve karşılık beklemeyen çabalarına borçluyuz. Baptistler, herkesin hükümetin ya da dinî kuruluşların müdahalesi olmaksızın vicdanının buyruğuna göre ibadet edebilmesi için din özgürlüğünü savunmuşlardır. Bunu zulme rağmen yapmışlardır. Baptistler, dünya çapında bütün insanlar için din özgürlüğü uğrunda çalışmayı sürdürmektedirler.

“Baptist ilkeleri Baptistlere özgü olduğuna göre, vaizden Pazar Okulu öğretmenine kadar bütün görevlileriyle her Baptist kilisesi, Sözü duyurduğu toplumda, diğer bütün cemaatlerden farklı bir şeyi temsil etmelidir.”
J. B. Gambrell (doğ. 1841 – ö. 1921)
Baptist pastör, üniversite başkanı, editör,
seminer profesörü, mezhep önderi/devlet adamı